„Miasto bajka. Wiele historii Kaliningradu” – spotkanie autorskie z Pauliną Siegień

Zaledwie pięćdziesiąt kilometrów od północnej granicy Polski leży półmilionowe miasto. Dziś nazywa się Kaliningrad. Dawniej, gdy granice przebiegały inaczej, było pruskim Königsbergiem i było też Królewcem.

To miasto na wskroś europejskie. A jednak transformacja dawnej stolicy Prus Wschodnich najpierw w sowiecki, a potem rosyjski Kaliningrad wywołuje dziwny niepokój, uczucie niedopasowania wyczuwalne w samym mieście – zarówno u mieszkańców, jak i władz, tych lokalnych i tych na Kremlu. Na pierwszy rzut oka to zwykła rosyjska prowincja, może bardziej zakompleksiona, porównująca się chętniej do przedwojennej potęgi i europejskich sąsiadów niż do Moskwy czy Petersburga. Ale równocześnie pod powierzchnią kryje się inne miasto, ni to widmo, ni to chimera.

Paulina Siegień opowiada o połączeniu się przedwojennego Königsberga z powojennym Kaliningradem w jedno fantazmatyczne miasto niczym z bajki. Tu pamięć nie chce przeminąć, to, co współczesne, odbija się w tym, co dawne. Duch przeszłości nie znika. Tylko czy jest to dobry duch Kanta z jego ideą wiecznego pokoju, czy ponury i złowieszczy Smętek?

Dziś mija 30 lat od dnia rejestracji Wspólnoty Kulturowej „Borussia”

Siódmego grudnia 1990 roku Sąd Wojewódzki w Olsztynie zarejestrował stowarzyszenie pod nazwą Wspólnota Kulturowa „Borussia”. W ten sposób zwieńczone zostały wielomiesięczne dyskusje programowe. Ich efektem był „Manifest”. Pierwszym przewodniczącym został Robert Traba. Kazimierz Brakoniecki przyjął misję tworzenia kwartalnika. Już w kilka miesięcy później ukazała się pierwsza publikacja „Biblioteki Borussii” – reedycja w nowym opracowaniu Ilustrowanego przewodnika po Mazurach pruskich i Warmii Mieczysława Orłowicza, a wkrótce tłumaczenie dzieła z połowy XIX wieku Idea polskości mazurskiego Niemca, Ferdynanda Gregoroviusa. Finałem roku pierwszego była międzynarodowa konferencja „Prusy Wschodnie – dziedzictwo i nowa tożsamość”.

Echo medialne przerosło najśmielsze oczekiwania twórców. O „Borussii” pisano i mówiono od dzienników i rozgłośni regionalnych przez „Gazetę Wyborczą” i „Tygodnik Solidarność” po audycje Tadeusza Nowakowskiego na falach Radia Wolna Europa. Profesor Tadeusz Chrzanowski na łamach „Tygodnika Powszechnego” swój entuzjastyczny artykuł zakończył frazą: „Nie dajcie się chłopcy i dziewczęta, trzymajcie kurs. Najwyższy czas budować Polskę realną: to znaczy taką, która jest zakorzeniona i w przeszłości, i w teraźniejszości, boć to przecież jest nasza Polska!” Spuentowałem ją równie entuzjastycznym niedowierzaniem: „Wytrzymamy! (?)”. Wytrzymaliśmy!

„Manifest” i apel Tadeusza Chrzanowskiego pozostają aktualne. Jest to dowód, że autentycznie twórcza wizja i kreatywne działanie nie starzeją się. Może być to także powód frustracji, że po 30 latach musimy znowu przypominać elementarz demokratycznych zasad. Jedno jest pewne: „Borussia” pokazała, jak niemożliwe, staje się możliwym; jak idea przekształca się w twórcze działanie i tworzenie wartości.

I tak trzymajmy!

Robert Traba

Przypominamy TEKST MANIFESTU BORUSSII

 

Ciemność i partnerzy – rozmowa online z litewskim pisarzem Sigitasem Parulskisem

W ramach trwającego w 2020 roku wirtualnie Festiwalu Mendelsohna pod hasłem HORYZONTY zapraszamy na spotkanie z Sigitasem Parulskisem – litewskim pisarzem, poetą, eseistą i krytykiem literackim. Okazją do spotkania jest ukazanie się w Polsce powieści Parulskisa „Ciemność i partnerzy” [Tamsa ir partneriai] – książkę w przekładzie Izabeli Korybut-Daszkiewicz wydało Wydawnictwo Czarne. Spotkanie z Autorem poprowadzi dr Alina Kuzborska.

LInk do spotkania na kanale YouTube: https://youtu.be/zIQg9lZ-SP8

W Litwie powieść „Ciemność i partnerzy” ukazała się w 2012 r. i wzbudziła wiele kontrowersji. Krytyka pomijała ją początkowo milczeniem, pojawiały się zarzuty, że autor „kala własne gniazdo”. Sigitas Parulskis wsadził bowiem przysłowiowy kij w mrowisko, odkrywając na łamach książki niechlubne karty historii Litwy. Powieść opowiada o Zagładzie Żydów litewskich.
Główny bohater, Vincentas, jest fotografem i mieszka w Kownie. W czasie zawieruchy początku wojny, która wkracza na Litwę nomen omen sowiecką w czerwcu 1941 r., zawiera pakt z niemieckim esesmanem-estetą. W zamian za uratowanie życie swoje i swojej żydowskiej kochanki zobowiązuje się do dokumentowania aktów śmierci najżarliwszych wrogów hitlerowców – Żydów. Mimowolnie Vincentas staje się świadkiem koronnym Zagłady, której dokonują litewskie bataliony śmierci.

 

Ciemność i partnerzy – rozmowa online z litewskim pisarzem Sigitasem Parulskisem | piątek, 4 grudnia godz. 18.00

W ramach trwającego w 2020 roku wirtualnie Festiwalu Mendelsohna pod hasłem HORYZONTY zapraszamy na spotkanie z Sigitasem Parulskisem – litewskim pisarzem, poetą, eseistą i krytykiem literackim. Okazją do spotkania jest ukazanie się w Polsce powieści Parulskisa „Ciemność i partnerzy” [Tamsa ir partneriai] – książkę w przekładzie Izabeli Korybut-Daszkiewicz wydało Wydawnictwo Czarne. Spotkanie z Autorem poprowadzi dr Alina Kuzborska.

Spotkanie można oglądać na platformie YouTube – Ciemność i partnerzy LINK

W Litwie powieść „Ciemność i partnerzy” ukazała się w 2012 r. i wzbudziła wiele kontrowersji. Krytyka pomijała ją początkowo milczeniem, pojawiały się zarzuty, że autor „kala własne gniazdo”. Sigitas Parulskis wsadził bowiem przysłowiowy kij w mrowisko, odkrywając na łamach książki niechlubne karty historii Litwy. Powieść opowiada o Zagładzie Żydów litewskich.
Główny bohater, Vincentas, jest fotografem i mieszka w Kownie. W czasie zawieruchy początku wojny, która wkracza na Litwę nomen omen sowiecką w czerwcu 1941 r., zawiera pakt z niemieckim esesmanem-estetą. W zamian za uratowanie życie swoje i swojej żydowskiej kochanki zobowiązuje się do dokumentowania aktów śmierci najżarliwszych wrogów hitlerowców – Żydów. Mimowolnie Vincentas staje się świadkiem koronnym Zagłady, której dokonują litewskie bataliony śmierci.

* * *

„Zaczynają się pogromy, Litwini biją, gwałcą i zabijają. Niemieccy żołnierze nawet nie muszą wydawać rozkazów, przyglądają się zbrodni. To samo dzieje się w wielu miastach i wsiach Litwy, a wkrótce potem powstają getta”.
(Z recenzji Michała Nogasia „Litewska czarna karta. Szychta z polowaniem za Żydów”, Książki. Magazyn do czytania, Dwumiesięcznik, luty 2020).

Zapraszamy do udziału w spotkaniu z Sigitasem Parulskisem o trudnej, nieprzepracowanej historii, która łączy losy Litwinów i Polaków, Żydów, o światełku na HORYZONCIE – przebaczaniu i pojednaniu, które jest możliwe dzięki odwadze ludzi.

Spotkanie w języku litewskim z tłumaczeniem na polski. Tłumaczenie: Agnieszka Rembiałkowska.

Spotkanie odbywa się dzięki wsparciu Litewskiego Instytutu Kultury [Lietuvos kultūros institutas] w Wilnie oraz Ambasady Republiki Litewskiej w Polsce.

Ukazało się drugie wydanie „Słodkich Sulejek” Siegfrieda Lenza

Nie lada gratka dla miłośników Mazur! Nakładem Stowarzyszenia WK „Borussia” ukazało się drugie wydanie „Słodkich Sulejek” Siegfrieda Lenza. Polecamy lekturę.

„(…) mazurskie gawędy pisane z humorem i nostalgią… bez nacjonalistycznej awersji, ale też bez ambicji ukazania historycznej perspektywy. Były wspomnieniem świata, który zaginał raz na zawsze: był egzotyczny, niemal baśniowy, zamieszkany przez ludzi, w których – mimo niemieckiego języka czuło się już szeroką duszę Europy Wschodniej”. [Adam Krzemiński, Literatura na świecie]

Spotkanie autorskie z Anną Matysiak | 19 lutego (środa) godz. 18.00 | Klub Księgarza w Warszawie

W imieniu Oficyny Wydawniczej Volumen i autorki Anny Matysiak serdecznie zapraszamy na spotkanie, które odbędzie się w środę 19 lutego br. o godz. 18.00 w warszawskim Klubie Księgarza. O najnowszej książce „Spacja, Notatnik redaktorki” z Anną Matysiak rozmawiać będzie Marcin Niewirowicz.

Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa „Borussia” jest jednym z patronów medialnych tego przedsięwzięcia.

Spacja, Notatnik redaktorki to zbiór próz będących zapisem doświadczeń związanych z pracą nad książkami, która staje się rodzajem filtru, przez który autorka obserwuje otaczający ją świat. To czasem pełne humoru scenki, a czasem dłuższe relacje dotyczące obejrzanych spektakli czy wystaw. To także układające się w spójną narrację  mikroopowieści dotyczące istotnych momentów codziennego życia, tych pozytywnych, dających nadzieję i siłę, ale też tych trudnych, wiążących się z nieprzepracowanymi traumami, ze zmaganiem, z walką o własny rozwój i wewnętrzną wolność.

Wstęp wolny

Klub Księgarza, Rynek Starego Miasta 22/24, Warszawa

Festiwal Mendelsohna | 3-6 października 2019 | Olsztyn

W imieniu organizatorów Festiwalu Mendelsohna: Fundacji Borussia, Stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa „Borussia” i Stowarzyszenia Na Rzecz Kultury Żydowskiej B’Jachad serdecznie zapraszamy na Festiwal Mendelsohna, który w tym roku odbędzie się pod hasłem „Ziemia”.

W czasie Festiwalu Mendelsohna przypominamy o wielokulturowej historii Olsztyna i dorobku Ericha Mendelsohna, uczymy się dialogu międzykulturowego w praktyce, doświadczamy spotkania…

Program festiwalu: czwartek 3.10.2019 r., piątek 4.10.2019 r., sobota 5.10.2019 r., niedziela 6.10.2019 r.

Biuro Festiwalu Mendelsohna: Dom Mendelsohna, ul. Zyndrama z Maszkowic 2, Czynne od 3.10. do 6.10 w godz. 9:00-18:00, tel. 89 523 72 93

e-mail: sekretariat@borussia.pl

Klub Festiwalowy: Galeria Usługa Jazz Bar, ul. Stare Miasto 2

Patronat honorowy: Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego Gustaw M. Brzezin, Prezydent Olsztyna Piotr Grzymowicz

Wsparcie finansowe: Goethe-Institut w Warszawie, Samorząd Miasta Olsztyna, Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Fundacja im. Róży Luksemburg.

Partnerzy: Wydawnictwo AGORA, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie, Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie, Galeria Sztuki „Synagoga Barczewo”. Freudne der Borussia Olsztyn Allenstein, I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Olsztynie, VI Liceum Ogólnokształcące im. Gabriela Narutowicza, XII Liceum Ogólnokształcące im. Marii i Georga Dietrichów, Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Erica Mendelsohna w Olsztynie, Szkoła Podstawowa nr 10 im. Władysława Broniewskiego w Olsztynie, Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jarosława Dąbrowskiego w Olsztynie, Szkoła Podstawowa nr 29  im. Jana Liszewskiego w Olsztynie, Integracyjna Świetlica Romska „Gaja”.

Patronat medialny: Gazeta Wyborcza Olsztyn, Gazeta Olsztyńska, Radio UWM FM, Polskie Radio Olsztyn, TVP 3 OLSZTYN

Wolontariusze Festiwalu Mendelsohna: Grupa projektowa „Generation Europe”

 

facebook.com/Festiwal Mendelsohna

facebook.com/Borussia.Olsztyn

www.borussia.pl

Motyw: Ewa Pohlke

Projekt: Andrij Fil

Oprawa fotograficzna Festiwalu: Jacek Sztorc Fotografia

 

 

Spotkanie autorskie z olsztyńskim pisarzem miejskim Marcelem Kruegerem

Zapraszamy do Domu Mendelsohna na spotkanie z kończącym swój pobyt w Olsztynie pisarzem miejskim Marcelem Kruegerem i jego tłumaczką Barbarą Sapałą. Marcel i Barbara przedstawią część tekstów opublikowanych na blogu pisarza miejskiego, a także przeczytają po polsku, niemiecku i angielsku fragmenty z książek Marcela i jego nowych tekstów poświęconych Olsztynowi i Warmii. Z Robertem Lesińskim z Polskiego Radia Olsztyn rozmawiać będą o pisaniu, a także o tym, jak Marcel postrzega Olsztyn i jakie doświadczenia przyniosło mu stypendium pisarza miejskiego. Każdy będzie mile widzianym gościem.

Zapraszamy na blog Marcela Kruegera: http://www.pisarz-miejski-olsztyn.com

BACK