Podczas warsztatów uczestnicy wykonają ozdobne dekoracje zwane MIZRACHEM. Mizrach to z języka hebrajskiego „wschód”. W żydowskiej sztuce nazwą tą określa się także ozdobne tablice, zawieszane w domach i synagogach na ścianie wschodniej, dla zaznaczenia kierunku świętego miasta. Prowadząca warsztaty Ewa Pohlke opowie o tradycji tworzenia mizrachów, typowych symbolach i motywach oraz ich znaczeniu.

Do tworzenia mizrachów uczestnicy warsztatów użyją nożyczek, kolorowego papieru, bibuły, kolorowych flamastrów i gotowych szablonów. Wszystkie niezbędne materiały zapewniają organizatorzy, ale można też przynieść ze sobą własne materiały lub narzędzia. Gotowe dekoracje uczestnicy będą mogli zabrać po zajęciach do domu.

Zajęcia potrwają ok. 2 godzin.

Wstęp bezpłatny. Ilość miejsc ograniczona.

Wsparcie finansowe: Goethe-Institut w Warszawie, Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Samorząd Miasta Olsztyna i Fundacja im. Róży Luksemburg

* * *

Motyw graficzny: Ewa Pohlke
Oprawa graficzna: Andrij Fil
Fot. Ewa Pohlke

Organizatorem spotkania jest Wydział Humanistyczny, Katedra Filologii Germańskiej UWM w Olsztynie oraz Fundacja Borussia w Olsztynie.

Uczestnicy spotkania:

Adam Krzemiński– germanista, dziennikarz, publicysta. Uważany za jednego z najbardziej kompetentnych znawców stosunków polsko-niemieckich. Od 1973 r. w POLITYCE. Częsty gość i komentator niemieckich mediów – jego analizy publikują największe dzienniki i tygodniki („Frankfurter Allgemeine Zeitung” „Die Zeit”, „Der Spiegel”,). Laureat prestiżowej nagrody im. Samuela Bogumiła Lindego (2010). Autor kilku książek, w tym wydanych po polsku i niemiecku Lekcji dialogu.

Hubert Ołowski– germanista, emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Członek rzeczywisty PAN, profesor w Instytucie Zachodnim w Poznaniu. Związany ze stowarzyszeniem Wspólnota Kulturowa Borussia w Olsztynie, doktor honoris causa UWM w Olsztynie (2009) i Uniwersytetu w Opolu.Jego specjalności to: literatura i kultura niemiecka ze szczególnym uwzględnieniem okresu Trzeciej Rzeszy, teoria narracji, semantyka historyczna i badania nad stereotypami, stosunki literackie polsko-niemieckie. Jest badaczem procesu powstawania stereotypów niemieckich o Polakach (monografia Polnische Wirthschaft), autorem licznych publikacji naukowych, wraz z Christophem Kleßmannem jest współredaktorem (do t. 35) „Poznańskiej Biblioteki Niemieckiej”, od 36 do 48 t. – jej redaktorem. Współautor monografiiDzieje kultury niemieckiej(z Czesławem Karolakiem i Wojciechem Kunickim).

Robert Traba – historyk i politolog, profesor w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, profesor honorowy Wolnego Uniwersytetu w Berlinie. Związany z Olsztynem, współzałożyciel olsztyńskiego stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa Borussia,  fundator Fundacji Borussia, wieloletni redaktor kwartalnika „Borussia”, od 2006  do 2018 roku był dyrektorem Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie,  współprzewodniczący Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej. Specjalizuje się w historii Europy Środkowo-Wschodniej i Niemiec w XIX i XX wieku, badacz polsko-niemieckiego pogranicza, zajmuje się takimi zagadnieniami jak historia stosowana, otwarty regionalizm, krajobraz kulturowy, akulturacja oraz pamięć kulturowa. Współredaktor  9 tomów  serii wydawniczej Polsko-Niemieckie Miejsca Pamięci / Deutsch-PolnischeErinnerungsorte– wraz z Hansem Henningiem Hahnem. Ostatnie publikacje:The Past in the Present oraz Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci (wraz ze 100 autorami).

Alina Kuzborska– germanistka, literaturoznawczyni, tłumaczka literatury, pracuje w Katedrze Filologii Germańskiej UWM w Olsztynie.

W najbliższy poniedziałek, 24 października o 17.00 w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej (ul. Stare Miasto 33)  prof. Robert Traba w rozmowie z Adamem Krzemińskim, redaktorem tygodnika „Polityka”, opowie o opierającym się na współpracy między dwoma krajami projekcie wydawniczym „Polsko-niemieckie miejsca pamięci”|Deutsch-polnische Erinnerungsorte, którego jest jednym z pomysłodawców i redaktorem. Dzięki zaangażowaniu 115 autorów z 6 krajów w ramach projektu powstała seria 9 książek ukazujących nakładanie się, przeplatanie i asymetrię kultury pamięci Niemców i Polaków. W pracy zawarto efekty badań nad miejscami pamięci obu narodów oraz analizę kontekstów społecznych, regionalnych i kulturowych, a także europejską perspektywę doświadczeń polsko-niemieckich.

Do głosowania na symbole kulturowe regionu zaproszono mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego. Mogli oni wybierać spośród 240 propozycji nadesłanych przez 36 ekspertów. W gronie tych specjalistów znaleźli się przedstawiciele najważniejszych instytucji, organizacji kulturalnych, środowiska naukowego oraz mniejszości narodowych.

W wyniku akcji internetowej powstał ranking, najpopularniejszych symboli związanych z Warmią i Mazurami, podzielony na 4 kategorie.

W plebiscycie internetowym mieszkańców

W kategorii Miejsca oddano łącznie 1212 głosów na 71 propozycji.

Najwięcej głosów zdobyły:

1. aleje przydrożne,
2. Frombork – wzgórze katedralne,
3. szlak Wielkich Jezior Mazurskich,
4. Grunwald – pole bitwy,
5. ex aequo Kanał Elbląski oraz Pasym – kościół ewangelicki.

W kategorii Wydarzenia (łącznie 1061 głosów oddanych na 36 propozycji) zwyciężyły:

1. bitwa pod Grunwaldem,
2. koniec II wojny światowej i przyłączenie Warmii i Mazur do Polski – 1945,
3. utworzenie państwa zakonu krzyżackiego w Prusach – 1230/1231,
4. plebiscyt w Prusach Wschodnich – 1920.
5. powstanie Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego – 1999.

Mieszkańcy Warmii i Mazur w kategorii Dzieła wybrali spośród 96 propozycji, oddając 1104 głosy:

1. Mikołaj Kopernik, De revolutionibus orbium coelestium (1543) [wyd. polskie O obrotach sfer niebieskich, 1976],
2. czasopismo „Borussia. Kultura. Historia. Literatura”
3. Marion Dönhoff, Nazwy, których nikt już nie wymienia, tłum. Grzegorz Supady (2001) [Namen die keiner mehr nennt, 1962],
4. Ernst Wiechert, Dzieci Jerominów, tłum. Tadeusz Ostojski (t. 1), Jerzy Ptaszyński (t. 2) (1973) [Die Jeromin-Kinder, 1945],
5. Konstanty Ildefons Gałczyński, Kronika olsztyńska (1975).

W kategorii Osobowości oddano najwięcej, bo 1793 głosy i najchętniej typowano następujące spośród 87 zgłoszonych następujące postaci:

1. Paweł Adamus,
2. Andrzej Wakar,
3. Mikołaj Kopernik (Nicolaus Copernicus),
4. Erich Mendelsohn,
5. zespół założycielski Stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa „Borussia”

W głosowaniu ekspertów zwyciężyły:

– w kategorii Miejsca

1. Frombork – wzgórze katedralne,
2. Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich,
3. ex aequo Kanał Elbląski oraz Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe,
4. szlak Wielkich Jezior Mazurskich,
5. Gietrzwałd – sanktuarium pielgrzymkowe;

– w kategorii Wydarzenia:

1. bitwa pod Grunwaldem – 1410,
2. II pokój toruński – 1466 oraz traktat krakowski i powstanie Prus Książęcych – 1525,
3. utworzenie państwa zakonu krzyżackiego w Prusach – 1230/1231,
4. ex aequo bitwa pod Tannenbergiem – 1914 oraz koniec II wojny światowej i przyłączenie Warmii i Mazur do Polski – 1945,
5. plebiscyt w Prusach Wschodnich – 1920;

– w kategorii Dzieła:

1. Siegfried Lenz, Muzeum ziemi ojczystej, tłum. Eliza Borg i Maria Przybyłowska (1991)[Heimatmuseum, 1978],
2. ex aequo Max Toeppen, Historia Mazur. Przyczynek do dziejów krainy i kultury pruskiej, tłum. Małgorzata Szymańska-Jasińska (1995) [Geschichte Masurens, 1870] oraz Melchior Wańkowicz, Na tropach Smętka (1936),
3. Ernst Wiechert, Dzieci Jerominów, tłum. Tadeusz Ostojski (t. 1), Jerzy Ptaszyński (t. 2) (1973) [Die Jeromin-Kinder, 1945],
4. Marion Dönhoff, Nazwy, których już nikt nie wymienia, tłum. Grzegorz Supady (2001) [Namen die keiner mehr nennt, 1962],
5. Mikołaj Kopernik, De revolutionibus orbium coelestium (1543) [wyd. polskie O obrotach sfer niebieskich, 1976];

– W kategorii Osobowości:

1. Mikołaj Kopernik (Nicolaus Copernicus),
2. bp Ignacy Krasicki,
3. Johann Gottfried Herder,
4. ex aequo Wojciech Kętrzyński (Adalbert von Winkler) oraz Erich Mendelsohn,
5. Feliks Nowowiejski.

Uroczysta prezentacja wyników plebiscytu odbyła się 18 marca 2016 r. w salach kopernikowskich olsztyńskiego zamku (Muzeum Warmii i Mazur).

Patronat honorowy nad przedsięwzięciem objął Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego Pan Gustaw Marek Brzezin.

Tymczasem zapraszamy do lektury poniższego tekstu, w którym prof. Robert Traba podsumowuje inicjatywę tworzenia Kanonu Kulturowego Warmii i Mazur

Kanon kulturowy Warmii i Mazur. Zakończenie głosowania

Na początku było pytanie „po co…?”

Wbrew często dominującym opiniom, nowoczesność nie wyraża się tylko w twardej infrastrukturze, liczbie galerii handlowych i wysokim standardzie komercjalizacji życia codziennego. Nowoczesność to również świadomość odpowiedzi na pytania „skąd jesteśmy?”, „czym jest miejsce, w którym żyjemy?” „kim chcemy być?”. W świecie, w którym tak szybko wszystko się zmienia, w społeczeństwie sieci potrzeba nam Wiedzy! Refleksji nad jej stanem w kontekście zadanych pytań służył plebiscyt na „kanon kulturowy Warmii i Mazur”.

Jednych zdziwią wyniki naszego konkursu, inni się zdenerwują lub odetchną z ulgą: Udało się! Moje kandydatury zwyciężyły! Wszystkich spotka niespodzianka. Chodziło właśnie o to, by zdziwić (się), zdenerwować, również przeforsować swoich kandydatów. Najważniejszą jednak intencją było, by sprowokować nas wszystkich do dyskusji i namysłu nad tym, co wiemy oraz ile jeszcze powinniśmy wiedzieć o historii i współczesności naszego regionu po to, by czuć się naprawdę świadomie u siebie.

Wyniki plebiscytu, z udziałem Marszałka województwa warmińsko mazurskiego i ekspertów, podsumujemy już 18 marca na uroczystej gali w salach olsztyńskiego zamku. Będą zwycięzcy i będą nagrody dla tych, którzy głosowali. Kończąc plebiscyt zamykamy jednak dopiero pierwszy etap naszego regionalnego projektu. Dalej chcemy debatować, chcemy opublikować popularny tom poświęcony kanonowi. Szczególnie zachęcamy do współpracy nauczycieli, uczniów, studentów, przedstawicieli stowarzyszeń kulturalnych i władze samorządowe województwa, by włączyli się w upowszechnianie wiedzy o regionie, być może z czasem tworzenie lokalnych kanonów kulturowych. Prawdziwym sukcesem plebiscytu będzie, jeżeli nie tylko zwycięskie „dziesiątki” w kategorii miejsc, wydarzeń, osobowości i dzieł, lecz wszystkie kandydatury wejdą do powszechnej wiedzy. Będziemy się o nie rzeczowo spierać i dzięki temu uczyć szacunku dla „innych” i siebie samych, niezależnie skąd tu nasi przodkowie przybyli.

Robert Traba