Dzięki wieloletnim staraniom Stowarzyszenia WK „Borussia” i Fundacji „Borussia”, zapoczątkowanych jeszcze w koniec lat 90., w latach 2005-2012 ten historyczny budynek przeszedł gruntowny remont, a dzięki pieczołowitej konserwacji odzyskał dawny blask.
Od 2013 r. odrestaurowana przestrzeń zabytkowego budynku łączy w sobie kilka funkcji – jest udostępniana zwiedzającym, którzy przyjeżdżają z całego świata, by zobaczyć pierwsze dzieło słynnego architekta zachowane w jego rodzinnym Olsztynie. Na co dzień jest to także miejsce edukacji obywatelskiej i niezależnej kultury: odbywają się tu warsztaty, wykłady, działania edukacyjne dla dorosłych i młodzieży, koncerty, spotkania literackie, muzyczne i filmowe, organizowane przez grupę społeczników i wolontariuszy, skupionych wokół „Borussii”. Mija dokładnie dekada, od kiedy Bet Tahara „odzyskała nowe życie”, stając się Domem Mendelsohna.
Z tej okazji podczas Festiwalu Mendelsohna zapraszamy w sobotę 14.10. na cykl spotkań poświęconych historii i współczesnej funkcji budynku pt. „Od Bet Tahary do Domu Mendelsohna”. Rozpoczną się one o godz. 11.00 w Domu Mendelsohna (ul. Zyndrama z Maszkowic 2).
W programie:
godz. 11.00
Historia i symbolika zapisana w przestrzeni Bet Tahary – oprowadzanie po Domu Mendelsohna
Prowadzenie: Ewa Pohlke i Ewa Romanowska (Olsztyn)
godz. 12.00
Od Bet Tahary do Domu Mendelsohna – seminarium z okazji 110-lecia powstania budynku
„Konserwacja i restauracja żydowskiego domu przedpogrzebowego/ Bet Tahary w Olsztynie”
Julia Martino (Toruń)
„Bet Tahara – pierwsza realizacja architekta Ericha Mendelsohna”
dr Ryszard Nakonieczny (Gliwice)
„Dom Mendelsohna – historia i pamięć”
Kornelia Kurowska, Ewa Romanowska (Olsztyn)
Dyskusja i podsumowanie
Serdecznie zapraszamy! Wstęp wolny!
Wsparcie finansowe: Goethe-Institut w Warszawie, Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Samorząd Miasta Olsztyna i Fundacja im. Róży Luksemburg.
* * *
Motyw graficzny: Ewa Pohlke
Oprawa graficzna: Andrij Fil
Fot. Jacek Sztorc
Kornelia Kurowska
// Julia Martino
dyplomowana konserwator dzieł sztuki, specjalizująca się w badaniach i konserwacji zabytków architektury z XIX i XX wieku
// dr Ryszard Nakonieczny
adiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, współautor i redaktor książek, edukator, organizator spacerów architektonicznych, dziesięciu edycji Festiwalu Ogrodów w Katowicach; kurator wystaw.
Ewa Pohlke
Ewa Romanowska
]]>Z tej okazji podczas Festiwalu Mendelsohna zapraszamy w sobotę 22.10. na seminarium „Erich Mendelsohn – architektura ponad granicami”. Rozpocznie się ono o godz. 15.30 w Domu Mendelsohna (ul. Zyndrama z Maszkowic 2).
„Erich Mendelsohn – architekt z Olsztyna” – pokaz filmu krótkometrażowego z udziałem autora Adama Smo Smoczyńskiego „Erich Mendelsohn i idea europejska“ – prof. Ita Heinze-Greenberg (Zurych) „Wieża Einsteina – wieczny pacjent“ – Helge Pitz (Berlin) „Seidenhaus Weichmann – pierwszy dom towarowy w karierze Ericha Mendelsohna i jego następcy“ – dr Ryszard Nakonieczny (Gliwice) Dyskusja i podsumowanie prof. Ita Heinze-Greenbergemerytowana profesorka Politechniki Federalnej (ETH) w Zurychu, gdzie w latach 2012-2019 pracowała w Instytucie Historii i Teorii Architektury (gta). Tytuł doktora uzyskała na Uniwersytecie w Bonn na podstawie pracy poświęconej budowlom Ericha Mendelsohna w Mandacie Palestyny. Wykładała i prowadziła prace badawcze na różnych uczelniach, m.in. w Izraelskim Instytucie Technicznym Technion w Hajfie (1984-1998), w Akademii Besaleela w Jerozolimie (1993), na Uniwersytecie w Augsburgu (1999), Uniwersytecie Technicznym w Delft (2004-2005) i na Uniwersytecie Technicznym w Monachium (2008-2012). Liczne publikacje Ity Heinze-Greenberg poświęcone są Erichowi Mendelsohnowi, ale także badaniom nad architekturą XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem procesów narodowotwórczych, konstruktów tożsamościowych i zagadnień migracji.
Helge Pitzniemiecki architekt i konserwator zabytków. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie w Trewirze w 1959 r. współpracował z wieloma biurami architektonicznymi, by w 1980 r. założyć wraz z Winfriedem Brenne własną pracownię. Po 1991 r. skoncentrował się na projektach z zakresu konserwacji zabytków. Ściśle współpracuje z architektami, historykami budownictwa i konserwatorami zabytków, nadzorując i konsultując prace na obiektach zabytkowych. Wykładowca wyższych uczelni, autor publikacji fachowych. Zaprojektował m.in. budynek Niemieckiego Muzeum Techniki przy Landwehrkanal w Berlinie-Kreuzberg (1996-2001). Jako konserwator zabytków Helge Pitz pracował przy badaniach i modernizacji wielu zabytkowych budynków, w tym słynnej Wieży Einsteina, zaprojektowanej przez E. Mendelsohna.
dr Ryszard Nakoniecznyadiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, w latach 2004-2011 redaktor naczelny kwartalnika „Archivolta”, współautor i redaktor książek: „Słynne wille Polski” (Praga 2013) oraz „Oblicza modernizmu w architekturze” (Katowice 2013); współzałożyciel Fundacji Dom Modernisty; organizator spacerów architektonicznych, dziesięciu edycji Festiwalu Ogrodów w Katowicach; kurator wystaw w: Brukseli, Pradze, Ostrawie, Wrocławiu, Katowicach, Gliwicach, Bytomiu i Sosnowcu, członek „Erich Mendelsohn Initiative Circle” powołanego do przygotowania listy dzieł Ericha Mendelsohna do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO z inicjatywy niemiecko-izraelskiej grupy ekspertów ICOMOS.
Adam Smo SmoczyńskiArtysta plastyk, twórca filmów animowanych, dokumentalnych, eksperymentalnych i teledysków. Absolwent Liceum Plastycznego w Olsztynie i Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, studiował na Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Liège. Jest twórcą teledysków i opraw wizualnych koncertów i spektakli teatralnych. Wielokrotnie nagradzany na YACH Film Festival i Agfa Young Designers.
Tworzy przestrzenne obrazy, eksperymentując z autorskimi technikami plastycznymi i materiałami. W twórczych działaniach łączy doświadczenia z różnych dziedzin sztuki i fascynacje zagadnieniami z pogranicza nauki.
Tłumaczenie: dr Barbara Sapała.
Oprawa graficzna: Andrij Fil
Na tle architektury środkowoeuropejskiej jugosłowiański powojenny modernizm jest zjawiskiem wyjątkowym. Rozbrat marszałka Josipa Broza Tity ze stalinizmem zaowocował otwarciem Jugosławii na świat. Architekci mieli możliwość studiowania i zdobywania doświadczeń w renomowanych ośrodkach architektonicznych w Europie i za oceanem. Terminowali u najlepszych mistrzów architektury nowoczesnej: Le Corbusiera w Paryżu, Alvara Aalto w Helsinkach czy Louisa Kahna w Filadelfii. A jednocześnie powstająca w Jugosławii architektura przesycona jest niezwykłą wrażliwością na kontekst miejsca, tradycje, historię. Mimo nowoczesnego języka form, nie waha się sięgać głęboko w przeszłość, czasem aż do antyku. W swoim wykładzie Łukasz Galusek zaprezentuje najważniejszych twórców powojennej architektury jugosłowiańskiej, takich jak Edvard Ravnikar, Bogdan Bogdanović czy Janko Konstantinov.
Łukasz Galusek – architekt i wydawca, od 2018 r. zastępca dyrektora ds. programowych w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Zajmuje się kulturą i sztuką Europy Środkowej, zwłaszcza związkami pomiędzy przestrzenią, pamięcią i tożsamością. Współautor publikacji: Jože Plečnik – architekt i wizjoner (2006), Kresy na nowo odkryte. Wspólne dziedzictwo Polski i Ukrainy (2007), Rumunia. Przestrzeń, sztuka, kultura (2008), Pogranicze. O odradzaniu się kultury (2012), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci (2014), Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović (2017). Współkurator wystaw: Kresy na nowo odkryte. Wspólne dziedzictwo Polski i Ukrainy (Galeria MCK, grudzień 2005 – styczeń 2006), Kartograf złowrogiej historii. Tara (von Neudorf) (Galeria MCK, wrzesień – październik 2013), Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović (Galeria MCK, lipiec – listopad 2017) i Architektura niepodległości w Europie Środkowej (Galeria MCK, listopad 2018 – luty 2019).
Spotkanie odbywa się w ramach cyklu „Akademia Borussii”.
Wsparcie finansowe: Goethe-Institut w Warszawie i Urząd Miasta Olsztyna.
]]>W programie URODZIN ERICHA MENDELSOHNA:
godz. 12.00
Warsztaty plastyczne dla dzieci i dorosłych „Barwy przeszłości – artystyczna wizja olsztyńskiej synagogi”
Prowadzenie: Ewa Pohlke i Gintautas Vaičys (Olsztyn/Kowno)
Zapisy: sekretariat@borussia.pl
godz. 14.00
Tort urodzinowy w „Mendelsohn Café”
godz. 16.00
Wykład „Berlin czasów Ericha Mendelsohna – szalone lata 20.”
dr hab. Iwona Luba (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego)
Wydarzeniom towarzyszy wystawa prac dzieci, wykonanych podczas zajęć plastycznych w Pałacu Młodzieży pt. „Dom moich marzeń”
Organizatorzy: Fundacja BORUSSIA i Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa BORUSSIA
Partnerzy: Goethe-Institut w Warszawie, Pałac Młodzieży w Olsztynie, Studio Kreatywne Miasto
]]>